Share on Facebook

Main News Page

ਸਲੋਕ ਮ: ੧ ਮਰਦਾਨਾ
-: ਹਰਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਘੜਸਾਣਾ
harjindersinghgharsana@gmail.com

ਬਿਹਾਗੜਾ ਰਾਗ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ੧੨ ਵੀਂ ਪਉੜੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਸਲੋਕ ਹਨ, ਜਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਛਾਪੇ ਦੀਆਂ ਬੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਸਲੋਕ ਮਰਦਾਨਾ ੧, ਮਰਦਾਨਾ ੧, ਤੀਜੇ ਸਲੋਕ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਲਿਖਣ-ਸਾਹਿਤਕਾਰੀ ਮੂਜਬ ਪਹਿਲੇ ਸਲੋਕ ਦੀ ਅੰਤਲੀ ਪੰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾਨਕ ਮੁਹਰ-ਛਾਪ ਵਰਤੀ ਗਈ ਹੈ:

ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਾਈਐ ਨਾਨਕਾ ਖਾਧੈ ਜਾਹਿ ਬਿਕਾਰ॥੧॥੨੧॥ (ਪੰ:/੫੫੩)

ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੂਜੇ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੂਜੀ ਅਤੇ ਅੰਤਲੀ ਪੰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਮੁਹਰ-ਛਾਪ ਵਰਤੀ ਹੈ:

ਇਤੁ ਮਦਿ ਪੀਤੈ ਨਾਨਕਾ ਬਹੁਤੇ ਖਟੀਅਹਿ ਬਿਕਾਰ॥ ਨਾਨਕ ਇਹੁ ਭੋਜਨੁ ਸਚੁ ਹੈ ਸਚੁ ਨਾਮੁ ਅਧਾਰੁ॥੨॥੨੧॥ (ਪੰ:/੫੫੩)

ਤੀਜੇ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਹੀ ਲਿਖਾਰੀ ਦੀ ਮੁਹਰ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਸਿਰਲੇਖ ਹੈ।

ਉਪਰੋਕਤ ਸਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰੇ ਬਿਨਾ ਬਹੁਤਾਤ ਵਿੱਚ ਕਈ ਸੱਜਨ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਦੇ ਸਲੋਕ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ ਇਹ ਗੁਰਮਤਿ-ਕਸੌਟੀ ਮੂਜਬ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਗਹੁ ਨਾਲ ਪਠਨ-ਪਾਠ ਕੀਤਿਆਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ, ਨਾਨਕ ਮੁਹਰ-ਛਾਪ ਹੇਠ ਉਹੀ ਬਾਣੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਕ੍ਰਿਤ ਹੈ,ਜਾਂ ਨਾਨਕ ਰੂਪ ਪੰਜ ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾ ਦੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਅਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਭਗਤ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਭੱਟ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਅਤਿ-ਪਿਆਰੇ ਨਿਕਟ-ਵਰਤੀ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨਾਨਕ ਛਾਪ ਵਰਤਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ।

ਦਾਸ ਪਾਸ ਸਮੂਹ ਹਸਤ-ਲਿਖਤ ਬੀੜਾਂ ਵਿੱਚ ਉਕਤ ਸਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ-ਪੜਤਾਲ ਕੀਤਿਆਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸਲੋਕ ਮ: ੧ ਮਰਦਾਨਾ, ਮ: ੧ ਮਰਦਾਨਾ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਸਲੋਕ ਦਾ ਮ: ੧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦਾਸ ਪਾਸ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਬੀੜਾਂ ਤਕਰੀਬਨ ੧੫ ਕੁ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਉਕਤ ਸਿਰਲੇਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਪਾਠ-ਭੇਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਉਪਰੋਕਤ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੀ ਹੈ। ਸੋ, ਲਿਖਤੀ ਬੀੜਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਤੋਂ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ, ਤਿੰਨੇ ਸਲੋਕ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਪ੍ਰਤੀ ਉਚਾਰੇ ਹੋਣ ਕਾਰਣ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਮਰਦਾਨਾ ਆਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ, ਸਾਰੰਗ ਰਾਗ ਦੀ ਭਗਤ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਸਾਰੰਗ ਮਹਲਾ ੫ ਸੂਰਦਾਸ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿ ਸਾਰੰਗ ਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਹੈ ਐਪਰ ਭਗਤ ਸੂਰਦਾਸ ਪ੍ਰਤੀ ਹੈ।

ਸੋ, ਬਿਹਾਗੜਾ ਰਾਗ ਦੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਤਿੰਨ ਸਲੋਕ ਭਾਈ ਮਰਦਾਨਾ ਜੀ ਦੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਮੁਖਾਰਬਿੰਦ ਬਾਣੀ ਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਨ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭੁੱਲ-ਚੁੱਕ ਦੀ ਖਿਮਾਂ


ਜੇ ਕਿਸੇ ਪਾਠਕ ਨੇ ਕੁਮੈਂਟ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰਕੇ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।


ਵਾਹਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਵਾਹਿ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫ਼ਤਿਹ॥
ਖ਼ਾਲਸਾ ਨਿਊਜ਼ ਸਿਰਫ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਅਖੌਤੀ ਅਖੌਤੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਮਤੀ ਗ੍ਰੰਥ, ਪੱਪੂ (ਅਖੌਤੀ ਜਥੇਦਾਰ), ਪਖੰਡੀ ਸਾਧ, ਸੰਤ, ਬਾਬੇ, ਅਨਮਤੀ ਕਰਮਕਾਂਡਾਂ ਦੇ ਖਿਲਾਫ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਰਦੇ ਰਹਾਂਗੇ।
ਅਸੀਂ ਹਰ ਉਸ ਸਿੱਖ / ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਜਿਸਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਸਿਰਫ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਸ'ਚ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਸ'ਚ 'ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਬਾਬਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖਲੋ ਕੇ ਜਾਬਰ ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ।



Disclaimer: Khalsanews.org does not necessarily endorse the views and opinions voiced in the news। articles। audios videos or any other contents published on www.khalsanews.org  and cannot be held responsible for their views.  Read full details....

Go to Top